De top zeven mindshifts van een coachtraject met familieopstellingen. Voor welke doorbraak ga jij?

De top zeven mindshifts van een coachtraject met familieopstellingen.

Oscar Westra van Holthe

leesduur: 25-30 minuten

Overweeg jij een coachtraject met familie-opstellingen? Of ben jij een coach die met het systemisch gedachtegoed werkt maar niet goed kan verwoorden wat dit een coachee nou oplevert? Lees dan dit. Want resultaten zijn niet alleen magisch, ook heel concreet.

DE GEZAMENLIJKE PUZZELTOCHT: WOORDEN GEVEN AAN HET ONZICHTBARE IN ONSZELF

De lijst die ik deel komt niet uit de theorie maar vloeit direct voort uit mijn systemische coachingspraktijk. Met elk van mijn cliënten heb ik immers een evaluatie-gesprek. Door dat te doen leer ik mezelf beter kennen, mijn toegevoegde waarde, maar ook waar ik eea nog kan bijschaven. En heel vaak kom ik erachter dat –iets dat voor mij vanzelfsprekend is– uitleg behoeft. Dat proces van het “woorden geven aan het onzichtbare”, dat vind ik zelf een leuke puzzeltocht. Wat herken jij van datgene waar ik het hierover heb?

THUISKOMEN BIJ JEZELF EN SAMENVALLEN MET WAAR HET BIJ JOU ECHT OM DRAAIT.

Op de vraag wat een coachtraject op basis van familieopstellingen je oplevert bestaat geen generiek antwoord. Heel cliché is het dan ook dat “het varieert” per persoon. Zoals de Engelsen dat zo mooi zeggen: “It depends“. Waar jij op dat moment ook staat in je leven, je zal vanaf die plek iets tegenkomen dat je helpt, confronteert, een nieuwe deur opent, of een bevestiging oplevert van iets dat al lange tijd geleden in gang is gezet en in jouw hele leven een belangrijke rol speelt. Omdat het zo divers is wat je kan tegenkomen, zelfs wanneer je al veel variatie in persoonlijke ontwikkeling hebt meegemaakt, geef ik graag altijd een aantal opties van wat ik eerder heb gezien. Dat zijn dan voorbeelden van mensen die hen zijn voorgegaan en al iets eerder hebben ingebracht. Vaak vraag ik naar waar ze naar op zoek zijn. En of ze al ervaring hebben met het opstellingswerk. Of hebben ze soms andere cursussen gevolgd die op zelf-bewustzijn focussen? Wat heeft hen dát opgeleverd? Wat was daarin nuttig voor jou? Hoe was dat voor jou? Dit is hoe ik graag werk. Ik vertel jou niet wat je moet doen. Hoogstens geef ik een denkrichting aan omdat deze voor mij ooit gewerkt heeft. Of deel ik iets wat ik jou zou toewensen. De essentie in wat ik ook doe is altijd dit: dat je zelf je eigen binnen-wereld kan ontdekken. Daar neem ik met jou de tijd voor. Immers, op het moment dat je daar stevig en met zelf-vertrouwen in rondbanjert, dan weet ik dat ik mijn taak als coach goed heb vervuld. Dan ben je namelijk thuisgekomen bij jezelf. Je hoeft niet langer jezelf te verloochenen, jezelf anders voor te doen dan wie je bent. Jij valt samen met datgene waar jouw leven om draait.

EEN PROFESSIONEEL COACHTRAJECT DAAGT JOU STEEDS MEER UIT: TOT JE ‘T ZELF KAN

Veel opstellers werken uitsluitend met de werkvorm familieopstellingen in een groep of in een één op één setting. Ikzelf heb er bewust voor gekozen om er een coachtraject van te maken waarin je vanuit verschillende kanten naar jouw leven kijkt, inclusief de werkvormen die aan de verschillende invalshoeken het meeste recht doen. Eerst bekijk je jouw leven vanuit je hoofd met een play-mobil tafelopstelling: welk verhaal vertel je jezelf? Van welke thematiek ben je je al bewust en waar heb je nog moeite mee om wat te erkennen? Daarna bekijk je je leven vanuit je binnenwereld met behulp van een vloerankeropstelling. Welke olifantenpaadjes bewandel je in jouw gevoelsleven? Welke patronen schiet je steeds weer in? Welke plekken zijn bekend bij jou en welke nog niet? Welk ontontgonnen terrein ligt er nog in het verschiet? In een (werk/familie) relatietraject kan eaa nog worden aangevuld met een trigger-sessie. Daarin kan je onderzoeken wat jou triggert, waar je dit van kent uit je verleden of waar je juist vanuit je geschiedenis iets meebrengt naar je werk. Hoe zorg je dat je die vermenging opheft? Hoe zorg je dat je de realiteit zoals deze nú is onder ogen ziet? Welke gevoelens zijn daarin proportioneel aan de situatie in het hier en nu? Ook kan je in deze triggersessie onderzoeken wat je oppikt van de ander, waar je diegene loslaat of juist grenzen aangeeft. Welke rol neem je aan en welke projectie laat je van je afglijden? In de laatste fase, in de familie-opstelling, komt alles samen binnen het inter-generationele veld. Hoe ben ik het product van mijn opvoeding? Aan wie of wat ben ik nu nog loyaal? Welke dynamiek zit ik op dit moment in verstrikt en hoe kom ik daaruit? Door daar een diep besef van te hebben, deze beweging helemaal stap voor stap te doorvoelen, daarbij geen stap overslaand, dat betekent dat je het stuur van je binnenwereld in de hand neemt. Wanneer je uit het veld bent geslagen, je weet de weg weer terug.

BEN JE TE DRUK OM DIT TE LEZEN? PAK JE AGENDA EN BLOKKEER DIRECT EEN BLOK TIJD

Natuurlijk. Je bent druk. Met je werk, kinderen, jezelf, vrienden, je huisdier, je gezondheid, een hobby. Heb je je in dat geval weleens afgevraagd waar je vandaan blijft? Vaak stappen we over van alles heen. Alles bij elkaar stapelt zich op; totdat je niet meer kan, je in een burn-out belandt, je lichaam het opgeeft, of dat je dat punt bereikt waarin je gewoon nergens meer zin in hebt. Zonde. Het kan natuurlijk ook zijn dat alles eigenlijk heel goed loopt, maar dat je merkt dat je graag je impact wil vergroten. Je hebt niet de ambitie iets te veranderen, iets te fixen van jezelf, maar je wil iets aangaan omdat je de ruimte voelt. Waar de meeste mensen naar de tandarts gaan wanneer het te laat is, ga jij voor je reguliere onderhoud of wil je eens verdiepen in wat er nog meer kan. Je gaat omdat je niet vast zit in een diepe pijn maar omdat je vanuit een gezond verlangen eens op jezelf wil reflecteren. Je hebt nu de ruimte (zowel financieel als emotioneel) om naar jezelf te kijken en jezelf weer even te her-ijken. You want to touch base. Je voelt dat het tijd is om echt even met jezelf te verbinden en jezelf een extra steuntje in de rug te gunnen. Vanaf wanneer kies je voor jezelf?

1: Ontdek je roeping met inzicht in de zich herhalende patronen in jouw leven; dat betekent alledaagse zingeving op elk niveau van je bestaan.

Nieuwe inzichten komen continue en spontaan op tijdens de sessies, maar ook tussendoor en nog lange tijd na het traject. Op persoonlijk niveau kan je denken aan inzicht in hoe jij met moeilijke emoties omgaat. Schiet je in je hoofd? Word je moe? Of word je juist heel rigide en “volgens de regeltjes” wanneer je gestrest bent? Of ga je juist het gevecht aan? In welke kramp schiet jij steeds? Op familieniveau kan je inzicht krijgen op de impact van een gebeurtenis binnen jouw familie op jouw leven. Dit kan gaan over het vroeg overlijden van een ouder, het hebben van een abortus, het belanden in een vechtscheiding of een ziekte krijgen zoals kanker of andere aandoeningen. Heb je er ooit bij stilgestaan dat tot wel zeven generaties stapeltjes verdriet worden doorgegeven? Op organisatieniveau kan je denken aan het onderzoeken waarom een conflict tussen departementen hardnekkig blijft doorlopen. Ook al zijn de oude leidinggevenden en de “moeilijke medewerkers” reeds lang en breed vertrokken, de dader-slachtoffer-dynamiek lijkt maar niet op te lossen. Of denk aan de introductie van het nieuwe werken, hoe we toch weer met z’n allen in de kramp schieten bij het niet behalen van targets. Of denk aan hoe burn-outs en ziekte van collega’s zich herhaalt in verschillende lagen van de organisatie. Zodra je dat soort patronen gaat herkennen, dient de oplossing zich aan. Uitzoomen helpt dan. Of denk er bijvoorbeeld aan hoe de thematiek van de cliënten zijn neerslag heeft op jouw medewerkers. Vaak is er sprake van een emotionele spiegeling. Waar je mee omgaat word je letterlijk mee besmet. Neem bijvoorbeeld de zorginstelling waar hartklachten in elke laag van de organisatie terugkomen. Wat blijkt? Deze instelling werkt met gehandicapten die vaak hartklachten hebben. Of denk bijvoorbeeld aan een vluchtelingenorganisatie die mensen met trauma helpen waarbij hulpverleners zelf getraumatiseerd terug komen uit de kampen. Of binnen de grotere organisaties: Waar is de bureaucratie binnen de organisatie een oplossing voor? Op maatschappelijk niveau kun je denken aan welke thema’s wel of niet besproken worden. Waar ligt een taboe op? Waar rennen we met z’n allen om heen? Wat wordt door iedereen per definitie aangenomen en verondersteld? Welk machtsmisbruik wordt getolereerd en zelfs gestimuleerd? Welke activistische tegenbeweging ontstaat er als antwoord op het dominante paradigma waarbij overduidelijk iets of iemand over het hoofd wordt gezien? Interessant wordt het wanneer we gaan herkennen waar persoonlijk, familie, organisatie-trauma onderdeel van het collectief trauma is. Welke dwarsverbanden komen vaker terug? Zodra je in het kleine het grotere thema gaat herkennen, ligt je missie en roeping al snel op een steenworp afstand. Je herontdekt jouw plek.

2: Je komt (weer) in de actie-modus en her-vind je natuurlijke flow omdat je je emotionele blokkades doorvoelt en daarmee doorbreekt.

Iedereen raakt weleens verstrikt met zichzelf. En als we het slim aanpakken, trekken we anderen in ons drama mee, zodat we hen de schuld kunnen geven. Denk aan hoe je vanuit vertrouwen het contact aan bent gegaan met een ander (partner, collega, vriend), maar dat je toch steeds weer in het wantrouwen schiet. Hoe doorbreek je dit innerlijk proces? Of denk bijvoorbeeld aan het heel veeleisend zijn naar jezelf toe en naar anderen terwijl je weet dat je best wat liever voor jezelf mag zijn. Waarom kan je niet gewoon tevreden zijn? Of misschien ‘overpresteer’ je eigenlijk altijd terwijl mensen je vertellen dat je prima wat chiller aan kan doen op je werk? De grote hamvraag is dit: wat houd je tegen van het genieten van de dingen zoals ze zijn? Of neem de onmacht die je diep van binnen voelt, waarvanuit je naar boosheid schiet of juist in het gat van verdriet verdwijnt. Weet jij waar dat bij jou vandaan komt? Het is niet ongebruikelijk dat deze emoties ook bij je ouders leven en dat je die hebt overgenomen. Hoe laat je het leed en het lot van anderen los? Hoe kom je aan jezelf toe? Wat er vaak gebeurt en waar we ons vaak niet bewust van zijn is dat ons “wangedrag” ons nog vaak teveel oplevert. Daarvan weten we de uitkomst. Hoe onprettig ook, het resultaat van ons handelen, dat is bekend. De situatie waar we in zitten voelt vertrouwd, iets dat we nog wel eens met het begrip “veiligheid” verwarren. Het risico het anders te doen, dat is dan te groot. De angst voor het onbekende (zoals het toelaten van de liefde die er vaker wel dan niet voor jou is), dat is waar het risico wordt gelopen. De vraag verwordt dan: wat als de liefde er eigenlijk altijd is geweest en je deze nooit hebt kunnen zien? Het zien van je eigen aandeel in je eigen lijden, dat doet even pijn. Echter, gelukkig is dat tijdelijk. Immers, het doorzien en doorvoelen van je emotie is ook een opluchting, juist omdat iets erkend wordt dat er altijd is geweest. Niet langer onderdruk je die pijn, die leegte, jouw waarheid. Op het moment dat we ons bewust worden van waar we onze emotie precies in ons lijf voelen en we dus sneller doorhebben waar we in de kramp of heftige emotie schieten in het alledaagse leven, ontstaat er ruimte om een klein of groter risico een ongebruikelijke kant op te nemen. Dan ademen we een keer diep in, in plaats van dat we direct reageren. We halen ons steeds weer terug naar het hier en nu. Dit kan meer opleveren, maar aanvankelijk juist ook extra pijnlijk zijn als het nog niet lukt. Immers, je kan erachter komen dat je minder ver bent dan je wil. Dan loop je nog te stuntelen. Op het gebied van jouw emotionele ontwikkeling ben je dan eigenlijk in de tijd stil komen te staan. Het is alsof je bent bevroren. Je hebt je dan ook bij hardnekkige triggers opnieuw te leren verhouden tot de oorspronkelijke, vroegkinderlijke, soms zelfs premature wanhoop, machteloosheid en overweldigende emoties. Op het moment dat je volwassen bent en je hebt die emotiespier getraind, kan je een gevoelsmatiger risico nemen omdat je erop vertrouwt dat je ook nu in leven blijft. Waar het vroeger over leven en dood ging (denk aan een baby die een paar minuten geen eten krijgt en dat meemaakt alsof het einde nabij is), gaat het in het hier en nu over een gecalculeerd risico nemen. In dit proces verschuif je als het ware innerlijk ten opzichte van de oude pijn, wat meer mogelijkheden opent om daarmee om te gaan. Je opent weer deuren, voorbij aan de overlevingsmechanismes, welke je inmiddels hebt ge-optimaliseerd en geperfectioneerd. Op het moment dat je kan voelen hoe dat vroeger was –zonder je erin te verliezen– ontstaat er ook automatisch meer ruimte voor andere oplossingen en ander gedrag.  Weten is dus niet hetzelfde als doen. Wat daar tussen staat dat is het je verhouden tot beiden. Wat is jouw plek ten opzichte van deze innerlijke plekken die je vaak bezoekt? En dienen deze vakantiebestemmingen jou nog? Zo niet, dan wordt het tijd om nieuwe opties te gaan verkennen. Dat kan in een training, maar vaak vallen alternatieven je spontaan toe. Opeens vind je de oplossing die voor jou werkt, omdat jij weet hoe het bij jou zit. Door te leren vertrouwen op je eigen waarneming en kracht word je bovendien minder ontvankelijk voor wat anderen van je vinden, wat anderen vanuit hun eigen agenda jou proberen wijs te maken, waarmee ze misschien wel voorbijgaan waar het bij jou om draait. Door het gevoelsmatig verkennen van je patronen ontstaat de ruimte om ze te doorbreken. Dat gaat niet over weten, niet over doen, maar over voelen. Door het inzetten van je gevoel ten bate van jezelf, creeër je een voorwaartse beweging en flow.

3: Je herstelt het contact met je oprechte en diepe verlangen door te erkennen wat er is; er niet meer van makend, maar ook niet minder.

Het erkennen van wat er in je leven speelt gaat er om alles in de juiste maat te zien. Dus geen olifant maken van een mug. Maar ook niet wegwuiven iets dat er wezenlijk toe doet. Wat telt is te erkennen wat er is en dat niet mooier of lelijker makend dan dat het is. Noch het vervormen van het leven tot een toneelspel van dramatiek, noch het afstompen van welke levensimpuls dan ook. Vaak focussen we bij problemen op de schuld van de ander. Je kent het vast zelf wel: je kan je vriend of vriendin niet meer uitstaan. Dan hoeft diegene ook maar iets of juist dat ene ding niet te doen of te zeggen en je bent al getriggerd. Simpel gezegd betekent het dat je de ander vanaf dat moment niet meer kan zien voor wie diegene echt is. Je ziet alleen nog maar die rode lap en die rode knop. In psychologische termen ben je gefixeerd op maar één deel van de persoonlijkheid van de ander. Grote kans dat de ander, net als jij, te maken heeft met een “machteloos” deel, een “niet-kunnen” deel en een “niet-willen” deel. Op het moment dat jij én de grote én de kleine van de ander kan zien, maar ook die van jezelf, dan hef je daarmee de fixatie op. Je ziet niet alleen maar het volwassen deel van de ander, maar ook het onvolwassen kind deel. Wanneer je je eigen innerlijk kind draagt of dat van de ander ziet betekent het overigens niet dat je al het gedrag van de ander maar goedpraat of tolereert. Wel betekent het dat je de volledigheid van de situatie erkent. Daarmee maak je het issue niet groter dan het is, maar ook niet kleiner. Op het moment dat je het besef laat doordingen dat je in iets ouds geraakt bent en dat het hoogstwaarschijnlijk een herhaling van zetten is vanuit jouw en/of andermans verleden, dan kan je met meer compassie een betere oplossing aandragen of ‘way forward’ inslaan, een weg die rechtdoet aan jouw pijn, maar ook aan die van een ander. Zo hoeven we niet langer in de heftigheid van het moment te schieten (en de emoties die daarbij komen kijken). We beseffen ons dan ten diepste dat de situatie in het hier en nu toch echt anders is. Zoals Bert Hellinger, grondlegger van het systemisch vakgebied het zegt: ‘’Zustimmen, dem, was ist – genau so, wie est is.’’ Coachees leren hun eigen lot te dragen, maar krijgen ook een fundamenteel inzicht in de patronen die ze zelf hebben ontwikkeld. Zodra we het vertrouwen in onszelf hebben her-ontdekt, waardoor we daadwerkelijk andere keuzes gaan maken, levert dat ook andere resultaten op. Natuurlijk gaat niet alles over één nacht ijs. Echter, wanneer iets niet direct lukt, dan leer je in het traject jezelf de tijd te gunnen te experimenteren met datgene waarvan de uitkomst ongewis is, en nog niet altijd, maar toch ergens diep van binnen, ook bemind. Wat je dus leert is het herkennen van je eigen oprechte verlangen en die te volgen. Binnen én buitenkant doen mee.

4: Verruim je wijsheid door het zien van de grotere context waarin je je begeeft; vanuit die bril waardeer je hoe alles en iedereen je altijd dient.

Het leven is een speeltuin waarin je herkent en verkent wat er voor jou toe doet. Alhoewel het leven soms eerder op overleven lijkt, daar gaat het niet om. En zelfs in crisissituaties gaat het om betekenisgeving. Wat is het nut van jouw leven? Waartoe ben jij hier op aarde? Grote filosofische vragen. Via allerlei signalen kan je daar echter in je leven achter komen. Zo kan een trigger een ziekte als kanker zijn, het verlies van een dierbare, een bijna-dood ervaring, een plotseling ontslag of een natuurramp. Dat zijn momenten waarin het leven als het ware even stilstaat. Wie dan blijft doorrennen is de klos. Wie echter het lef en de moed bij elkaar raapt om bij zichzelf ten rade te gaan, die maakt de grootste kans voluit te leven, ook wanneer dit jouw laatste maanden op aarde zijn. Door het onderzoeken van jouw eigen patronen, jouw overlevingsmechanismes, trauma-delen en gezonde delen, kan je leren je daar voortdurend (als in een continue gesprek) anders toe te verhouden. Wanneer je dat gesprek met jezelf aangaat kan het plotsklaps zijn dat een bepaalde uiting van een ziekte jou niet meer dient, omdat het diepe bewustzijn van de ziel in stoffelijke vorm bij jou is ingedaald. Mensen noemen dit ook wel een “wake-up call”. Dat is een diep gevoeld besef en herkenning van waar jouw liefde om draait. Herken jij waar je het meest op gericht bent? En is dat inderdaad waar het jou om gaat? Of is het een omweg datgene te verkrijgen waar je naar verlangt, maar waarvan je weet dat je dat toch niet krijgt? Die ervaring heb je, hoewel deze ook omgebogen kan worden tot een voorwaartse beweging. Immers, op het moment dat je je beseft dat deze bijna spirituele beweging zich in jouw leven ontvouwt, dan wordt het leven rijk en vol. Elk moment van de dag wordt een vreugdevuur van datgene waar het in jouw leven om draait. Jouw levensthema te herkennen in alles wat je meemaakt, op elk moment, dat wakker zijn, dat open staan, ook als het pijn doet, dat noem ik leren. Wijsheid vergaren gaat er dus in de kern om om in elk moment de zin en onzin van het moment scherp te krijgen, de directheid en indirectheid van mensen te doorzien en datgene voor te stellen dat een verschil maakt, niet alleen voor jou, maar in het belang van het grotere geheel. Door jezelf te erkennen, door jouw patronen te herkennen en door het jezelf 100% serieus nemen, kom je steeds een stapje dichterbij de werkelijkheid die zich voor jouw ogen ontvouwt. Daarvoor hoef je alleen maar te zijn wie je bent. Je hoeft er niet hard voor te werken. Dat is de paradox. Hoe minder je doet of denkt, hoe meer je bent. Met een steeds hoger bewustzijn is er meer dat je raakt, maar ook meer dat je aan kan raken, met prachtige resultaten als gevolg. Door het krachtenveld waarin je je begeeft daadwerkelijk fundamenteel te doorzien (zowel innerlijk, interpersoonlijk, alsook intergenerationeel), zijn oplossingen die je aandraagt goed voor iedereen. Je wordt gewaardeerd voor je bijdrage. En als dat niet zo is dan kan je omgaan met de weerstand in jouw familie of organisatie die nog moet wennen aan jouw hernieuwde relatie met datgene waar je voorheen anders op reageerde. Heel concreet: Toen ik besloot om voortaan om 19 uur naar huis te gaan i.p.v. 22 uur kreeg ik de wind van voren van mijn collega’s. Immers, zij waren dit niet gewend van mij. Doordat ik andere keuzes begon te maken hadden ook zij zich anders te verhouden tot de nogal uit de hand gelopen en scheef-gegroeide werk-privébalans. Het ontwikkelen van die systemische veerkracht, om te gaan met datgene dat zich aandient, dat is waar het hier om gaat. Te weten dat ieders behoefte, verlangen, maar ook weerstand, bijdraagt aan datgene dat wij te leren hebben, dat is mijn definitie van wijsheid.

5: Vergroot je levendigheid met lichaamsbewustzijn en word getuige van hoe je liefde zich manifesteert in je relatie, familie en op ‘t werk.

In een systemisch coachtraject leer je jouw vaardigheden met je dagelijks lichaamsbewustzijn in te zetten ten behoeve van jezelf, een ander, een organisatie, maar zolang het maar in lijn met jouw levensmissie is. Als kind leren we vaak dat onze behoeften er eigenlijk niet toe doen. Je hebt je aan te passen aan de omgeving waarin je je bevindt. Dat kan een omgeving zijn waarin drugsgebruik, emotionele verwaarlozing of fysiek geweld kunnen spelen. Hoe verhoud je je daar naartoe als kind? Een slimme oplossing is door het uit je lijf te gaan zodat je de pijn, de wanhoop en de machteloosheid niet meer hoeft te voelen. Dan creëren we een fantasiewereld en worden we vaak mentaal goed onderlegd. Immers, wie in een complex familiesysteem opgroeit waarin lang niet alles is uitgesproken of gedeeld, diegene wordt uitgedaagd daar op de één of andere manier mee om te gaan. Net zoals een plant die groeit langs een ravijn zich sowieso op het licht richt, zo groeien mensen ook op, na zich in allerlei bochten gewrongen te hebben, om daar te komen waar ze nu zijn. Gelukkig zijn wij mensen beweeglijker dan een plant. Ook al zijn wij op een vaste plek in het familiesysteem geboren (als eerste, middelste, laatste), desalniettemin kunnen wij onze groeiplek steeds weer opnieuw kiezen. Zit je nog vast in loyaliteiten naar voorouders die wat overkomen zijn? Grote kans dat je een werkomgeving uitkiest die een vergelijkbaar trauma bij jou doet activeren. Ben je blind in je liefde naar een partner? Grote kans dat dit een herhaling is van jouw (te sterke?) binding met één van je ouders, dan wel niet beide. Het dogmatisch fixen van het lichaam met medicijnen zorgt ervoor dat we vaak in essentie bang zijn voor ons eigen lijf. We vertrouwen er niet meer op. Het doet bovendien ook regelmatig pijn. Wie wil dat nu ervaren? Dat was nou juist in de eerste plaats de reden waarom we ons hebben losgemaakt van ons lijf, met alle gevolgen van dien. We plegen roofbouw op onze gezondheid en op de leefomgeving waar we afhankelijk van zijn. Door echter, zoals je in een systemisch coachtraject kan verkennen, weer naar ons lichaam te leren luisteren, ontsluiten we een bron van wijsheid vele malen groter dan we met ons kleine koppie kunnen bevatten. Daarop te leren vertrouwen vraagt een goede portie lef. De beloning is het meer gegrond zijn in jezelf, waardoor je niet meer met elke wind meewaait, maar juist ferm in je eigen waarheid en op jouw koers blijft varen. Zo kom je tot het besef dat jouw leven een uiting is van een groter collectief en mondiaal bewustzijn. Door je eigen potentie volledig te leven bouw je het vertrouwen op om datgene te blijven doorzetten waarvan jij diep van binnen weet dat dat nodig is en de wereld goed doet. Ook al werkt niet alles zich zo uit als je zou willen, zolang je van die omstandigheid de les aanneemt, bereid bent te buigen voor het grotere, je zal op die manier in beweging blijven. Met respect voor de behoeftes van jezelf en de ander kan je met jouw lichaamsbewustzijn oplossingen aandragen die niet alleen jouzelf in staat stellen meer van het leven te genieten en je verbonden te voelen, maar ook anderen in staat stelt om hun eigen weg en liefde te gaan leven. Zo wordt werk een concrete uiting van jouw persoonlijke en familiegeschiedenis. Dat te voelen en zien samen komen in een familie-opstelling, dat is een ervaring die “life-changing” is. Alles wat je ooit hebt meegemaakt klikt als een opgeloste rubikub in elkaar. Daarbij te mogen zijn, dat te ervaren, zowel als vraagsteller, begeleider, alsook representant, dat is helend en inspirerend. Een groot leider doet jou groeien en respecteert op liefdevolle wijze de weg die jij daarin te gaan hebt. Je daar op celniveau bewust van te worden in het dagelijks leven door continu in contact te staan met je lijf, dat is waardoor vastgezette energie in je lijf, familie of organisatie weer kan stromen. Dat verschil tussen dood en leven te ervaren in een opstelling, dat is waar je zelf levendig van wordt!

6: Ervaar de steun die in jouw levensreis besloten ligt; je weet je zelf nu te dragen en met zelfvertrouwen een waarachtig leven vorm te geven.

Hoe heerlijk is het als je jezelf de bevestiging kan geven die je nodig hebt? Dat je vanuit jezelf weet dat je op de goede weg zit. Deze mindshift gaat erover dat je steviger in je schoenen staat dan dat je denkt. De onzekerheid die je voelt over je thema, relatie of werk is eigenlijk misplaatst. Dat is je oude onzekerheid die toendertijd gepast was en die jou nu niet langer dient, maar je wel meedraagt vanuit je ervaringen van het verleden. Wat je hier in feite doet is het plotten van een ervaring uit het verleden op je toekomst. Waar je hier vaak mee te maken hebt, is de negatieve variant van de “self-fulfilling prophecy”. Immers, je gaat vanuit het verleden de toekomst voorspellen. Was je ervaring toendertijd prettig? Dan treed je de toekomst met positiviteit toe en vertrouw je ten alle tijde op een goede afloop. Was de ervaring echter pijnlijk, verwarrend, ongemakkelijk en daarmee ongewild/ongewenst? Dan groeit onze weerstand om dat nog eens mee te maken, waarmee we eigenlijk ook de kans op succes verkleinen. Je blokkeert namelijk de levensstroom en je beperkt zelf je opties. De kans is groot echter dat we nu wel weten hoe met deze pijnlijke sensatie om te gaan. Dit hele proces is dan ook de reden dat we vaak het drama van onze jeugd, familie en soms zelfs van bekenden herhalen. Dat onszelf (en anderen) her-traumatiseren doen we op een onbewuste laag uit liefde en loyaliteit. Op het moment dat je je echter bewust wordt van je kinderlijke liefde en het daarmee wetende liefde wordt, dan kan het niet anders dan dat je je oude patronen doorbreekt. Dan ga je namelijk doorzien dat wat jij in het hier en u nog steeds probeert geen effect heeft. Sterker nog, het verergert de situatie vaak. Neem dit voorbeeld: denk eraan hoe je je vader of moeder graag wil troosten die verdrietig is, terwijl dit niet aan jou als kind is. In de eerste plaats is het verdriet van je ouder zo overweldigend en groot dat je het niet aan kan. In de tweede plaats is het niet aan jou om dit verdriet te dragen. Het is immers niet van jou. In de derde plaats, zelfs als jij het zou kunnen dragen, dan ontneem  je de persoon in kwestie zijn of haar lot, levensles en gronding af. Het leven gaat niet alleen maar om plezier, maar over het erkennen wat er is. Los van of dit pijn doet, los van of dit fijn is, los van of we dit willen, los van of dit gewenst is, los van of het mag van de omgeving. Het gaat om het erkennen, precies zoals het is. Dat geeft rust. Daarmee kom je bij jezelf thuis en daardoor is veel van de dynamiek (die je in families ziet) niet meer nodig. Denk aan het lastige kind binnen een familie dat dat gedrag niet meer vertoont zodra diens vader verantwoordelijkheid neemt voor zijn agressie en deze in zijn beheer neemt. Dan is de spiegel en de identificatie van het kind met de onderdrukte boosheid van de vader niet langer nodig. Dat verliest dan de functie binnen het in balans brengen en het erkennen van alles dat binnen de familie of bij de personen in kwestie speelt. Denk aan een baas die zijn onzekerheid omarmt waardoor hij de richtingloosheid en daadkracht van het team niet ook nog eens hoeft te ondermijnen met zijn ego-maskerspel, maar het “niet weten” juist erkent als zijnde een uitvloeisel van zijn innerlijk proces. Zodra een leidinggevende moedig is en aanneemt dat de mensen met wie hij werkt een spiegel zijn van zijn innerlijke staat van zijn, dan impliceert dat iets heel bijzonders. Immers, zodra de leidinggevende een innerlijke verschuiving ten opzichte van zijn eigen thematiek (onzekerheid) weet te bewerkstelligen, dan brengt dat ook een verschuiving in het team teweeg. Gebeurt dat niet? Dan is de kans groot dat de thematiek verscholen en verankerd ligt in de geschiedenis van het team, hetgeen een leidinggevende of externe dan te benoemen heeft en hem of haar ontslaat van ongepaste grootheidswaanzin “het wel even te kunnen fixen”. Door dit onderzoeksproces serieus te nemen, erkent zowel de leidinggevende als het teamlid een dynamiek die daadwerkelijk speelt, waardoor deze doorbroken kan worden. In het doorzien van deze patronen en het op reis zijn door de oneindige schakering van emoties, relaties, overlevingsmechanismen en helend gedrag, zijn er vele wegen naar Rome. Wat is jouw weg? Welke afslag neem jij of heb je gemist? Welke weg is niet aan jou om te nemen en welke omwegen heb jij nodig om jouw hoofdroute te ontdekken? Op het moment dat je jouw levenspad doorhebt, wat jouw rode draad is, in zowel je privé als werkleven, dan valt er een hoop spanning, onrust en ergernis af van de weg die jij aan het bewandelen bent. Daarin jezelf te zien zoals je op elk moment weer opnieuw bent, dat laat zien dat je jezelf ontwikkeld hebt tot een volwassene. Immers, je merkt dat je de vaardigheid en het vertrouwen hebt jezelf te onderzoeken. Je voelt in elke cel nu dat je, ondanks alle pijn en leed, stappen hebt gezet. Je bent verder en vooruit gekomen. Op het moment dat je op die waarachtige plek in je leven staat, dan overvalt je een gevoel van tevredenheid, een gevoel welke vaak ongekend is en daarmee onbemind. Echter, dit is het punt waar alles op zijn plek valt. Dit is de plek die jou toekomt. Dit is het moment waarin alles precies klopt en dit is waar jouw reikwijdte precies samenvalt met dat wat jij hier op aarde te doen hebt. Ofwel, je valt precies samen met jouw levensweg. Wat je vanuit deze plek doet, dat kan niet anders dan succes oogsten. Niet per se succes als in de maatschappelijke definitie alswel de innerlijke tevredenheid die jou omarmt. Je voelt je gedragen binnen het grotere geheel. Je handelen is integer met datgene wat er voor jou toedoet. Je resultaten vallen jou toe omdat deze alleen aan jou gegund zijn. Daarmee komt jouw uniciteit, jouw eigenheid in verbondenheid, samen met de vele wegen die anderen, soms met jou, vaak apart, bewandelen.  Het verdriet dat in dit onderzoeksproces gepaard gaat, het “geheim” van jouw leven te onthullen, dat heet “wakker worden”. Het uit je eigen of andermans drama stappen, dat heet “verantwoordelijkheid nemen”. Het leven in elk moment blau hinschauen, ofwel het volledig aanwezig zijn in elk moment, zonder dat dit tot iets abstracts of dogmatisch verwordt, dat is waar het hier over gaat. De realisatie dat je volwassen bent, een weg bewandeld hebt, dat je daarop kan terugkijken, dat je daar trots op mag zijn en je jezelf de credits daarvoor mag geven, dat is waar je hier aan recht doet. Het doorzien van de eigen leugens en zielsbestemming, dat is waar waarachtigheid over gaat. Dit helemaal doorvoelen van dat je op een ander dan voorheen vast punt in je leven staat, daarmee doe je jezelf goed recht. Door het erkennen van de ander in diens volledigheid, maak je ook jezelf heel. Je dompelt je dan als het ware in in de circulariteit van het menselijk bestaan. Dat overvalt je zodra je diep van binnen weet hoe jouw leven zich rondom één of meerdere thema’s heen vouwt. Dat is het moment dat een oer-vertrouwen zich meester maakt van jou. Nothing is going to stop you! Zoals T.S. Eliot het zo mooi omschreef, “thuiskomen is als het met nieuwe ogen bekijken van de oude situatie”. Ofwel, het doorvoelen van de vroegere pijn op latere leeftijd, dat wat ooit uit noodzaak weggestopt is voor een later moment, dat is waar rust gevonden kan worden. Rust in de zin van gerechtigheid, mededogen en draagbaarheid. Je bent op het punt dat je je kleine zelf, jouw innerlijk kind, kan dragen. Je bent je eigen volwassene; je eigen innerlijke ouder, los van wat je ouders je daadwerkelijk te veel of te weinig gegeven hebben. Je bent jouw eigen steunpilaar. Dat te erkennen, dat is de opbrengst waar je bij een systemisch coachtraject achter kan komen. Zoals Hans Stolp schrijft: ’’Vele wegen kent het leven, maar van al die wegen is er één die jij te gaan hebt.’’ Te lopen op jouw eigen weg geeft je kracht, zelfverzekerdheid en voorspoed. Je weet precies waar jouw gave zich dienstbaar opstelt. Je hebt je ikigai gevonden. Dit is het punt waarbij je je roeping hebt gevonden. Je krijgt betaald voor datgene wat je het liefst doet en waar je het meest in bijdraagt aan het welzijn van deze planeet. Op die plek te bivakkeren is als een nacht onder de sterren. It brings you in awe. Nederig verbonden met het geheel ben jij. You just are. Er is niets dat moet. Alles is aanwezig. Het is aan jou om daar voor open te staan, er van te genieten en de liefde in het universum te om-armen. Omdat je de zwaarte van het leven kent, omarm je ook de lichtheid van het bestaan. Je steunt en je weet je gesteund.

7: Je leert het verleden, heden en de toekomst met elkaar verbinden zodat je moeiteloos datgene creëert waar wezenlijk behoefte aan is.

Tijdens jouw systemisch coachtraject maak je contact met het diepe besef dat “alles wat is, altijd is geweest en er altijd zal zijn”. Het is een soort oneindig veld waar je in stapt. In het werken met familie- en organisatieopstellingen speelt naast storytelling, emotionele drukpunten, relationele chaos ook juist een intergenerationeel besef een grote rol. Dat wil zeggen: Wij zijn een eindeloze herhaling van zetten die steeds weer in een andere vorm zijn gegoten. Het leven is één grote verzameling van paradoxen. Wie ben ik zonder verbinding met een ander? Welke eigenheid heb ik op te geven en welke prijs betaal ik voor het samenzijn met de ander? Welke schaduw dient mij als vetplant? Ondanks en dankzij welke schaduw verword ik een zonnebloem? En wat als ik een cactus blijf? Spanning is een bron van leven. Spanning gaat over energie, los van welke kant deze op gericht is. Deze kan gericht zijn op jezelf. Denk aan opgebouwde spierspanning bij langdurige stress. Je kan ook denken aan hoe de interne stress en spanning geprojecteerd wordt op een willekeurig wezen. Dan wordt de agressie gericht op iets of iemand die er eigenlijk niks mee te maken heeft, maar zich zelf niet kan, wil of zelfs weet te beschermen. Heel concreet kan je dan denken aan het vlees eten en het doden van dieren (dat daarvoor vooralsnog massaal gebeurt), het structureel uitsluiten van de “zwakkeren” (waaronder gehandicapten, verslaafden, daklozen, ouderen en andere minderheden van de samenleving) en het verplaatsen van de intern-aangelegen thematiek naar een andere context (zoals oorlogsvoering niet binnen het land, maar op een andere plek in de wereld). Denk aan het beschuldigen van een familielid vanwege diens ziekte, diens gedrag of  diens persoonlijkheidskenmerken. Daarbij lijkt het of diegene het probleem is, en natuurlijk brengt een beperking van alles met zich mee, maar op het moment dat we ons realiseren dat dit ook wel eens deels een ongelukkige uiting zou kunnen zijn om, iets dat uit balans is geraakt, te rectificeren, om iets te laten zien wat niet erkend wordt, op dat moment weten we dat het “met de vinger wijzen” eerder iets in stand houdt dan dat het iets oplost. Door iemand de schuld te geven laten we geen ruimte voor een andere werkelijkheid. Zeker niet voor het verhaal dat achter die persoon ligt. De ontmenselijking is de “source of evil”. De vernauwing van onze blik en de keuze die daarin besloten ligt, enkel en alleen nog maar de rode lap te zien, dat is waar de ruimte ingeperkt is en dus ook hervonden kan worden. Ofwel, wanneer we datgene “dat er niet mag zijn” de ruimte geven, dat zorgt er, paradoxaal gezien, voor, dat de kracht (vaak gewelddadig van aard) geen ruimte kan innemen. Vaak zien we dan ook dat er een tegenbeweging ontstaat op iets wat in de bovenstroom dogmatisch herhaald wordt. Mensen worden wakker en gaan voor zichzelf denken op het moment dat een politicus onzin uitkraamt, zich als kind gedraagt of zich met onredelijkheid dingen toe-eigent die niet in verhouding staan tot datgene wat nodig is of gepast. Denk aan liegende politici die zich niet aan hun collectieve verantwoordelijkheden houden, dictators die zich God wanen en over leven en dood besluiten, of denk aan familiale onenigheid welke het kind uit loyaliteit en liefde vasthoudt, ook al is het niet aan hem of haar en ook al is de situatie reeds veranderd of valt deze niet meer te veranderen. Het is als het slachtoffer dat in de slachtofferrol blijft hangen en geen recht doet aan zijn of haar geweld tegen zichzelf. Nota bene, als slachtoffer heb je het recht om genoegdoening te vragen, zelfs als je verwacht dat jouw verlangen niet ingewilligd zal worden. De redelijkheid die in dat verzoek verscholen ligt, echter, dat is waar de mate van heling en vergeving bepaald wordt. Juist door je met iets te verbinden dat geweest is (zoals een gebeurtenis of het lot van een ander), hoe (on)redelijk ook, dat is waar een verhaal uit het verleden wordt vastgezet, waarmee de stroom van het leven in het hier en nu geblokkeerd wordt. Dit kan moedwillig zijn en vanuit een strategisch oogpunt geïnitieerd, maar nog vaker worden deze diepmenselijke patronen onbewust uitgeleefd. Ieder van ons doet daaraan mee. Lang verhaal kort, waar het in deze mindshift om gaat is dat we het eigenbelang gaan zien als een onderdeel van het algemene belang. Wat is de samenhang tussen die twee? Het doorzien van de bedding van de huidige dynamiek in zowel tijd als plaats, dat is waar langdurige wijsheid zich ontvouwt. Het nog diepere besef, namelijk dat er altijd spanning zal zijn en dat dit een deel van het “samenleven” is, dat is wat je ruimte om te manoeuvreren geeft. Wie de spanning niet kan weerstaan, evenals diegene die zich niet kan ophijsen vanwege de zwaartekracht, diegene heeft de strijd verloren. Diegene is geen waardig strijder, in ieder geval niet op aarde. Wie het leven ten volle neemt, echter, neemt diens leven niet enkel en alleen aan op voorwaarde van “dat alles maar leuk moet zijn”. Juist diegene omarmt juist ook datgene dat diens levensgeluk op één of andere wijze, op één of andere manier, op welk moment dan ook en voor hoe lang ook, bij jou inperkt. Wie alleen de zon wil, zal hard moeten rennen om diens schaduw niet te zien. En doordat onze energetische spanning ons lijf bij elkaar houdt, om die reden bestaan we. Het diepe besef dat zulke spanning dus bij het leven hoort en dat jij dit kan dragen, als een emotionele spier die getraind dient te worden, dat is waar de equanimous liefde ervaren kan worden. Dat is waar peace of mind gevonden wordt. Het zijn met alles dat er is, los van de pijnlijke of minder fijne gevoelens die daarbij opspelen. Het doorzien van hoe wij uit liefde gaten in elkaars familiesystemen dichten, dat lijkt een menselijk relatieprincipe te zijn. Denk aan de zoon die zich niet geborgen voelde bij zijn eigen vader: hij voelde zich direct thuiskomen in de familie waarin de oudste zoon diens verantwoordelijkheid niet nam (en kon nemen) die bij diens plek zou horen. Hoe mooi dat deze “verloren zoon” de vacante plek van de oudere broer van zijn schoonfamilie opvulde? Hoe fijn was het dat hij met open armen werd ontvangen door een vader die (na al die jaren strugglen met z’n eigen zoon) zichzelf zo erg een gezonde zoon gunde? En hoe pijnlijk dat deze vader daarmee zijn eigen zoon zou passeren toen het ging over het overnemen van het familiebedrijf! Dat menselijk proces met liefde en mededogen te bekijken, dat met zachte ogen en met vergeving in het hart te bezien, dat is waarmee (familie)patronen niet gestopt zullen kunnen worden, maar hun rust kunnen vinden. Door het aannemen van deze diepmenselijke processen krijgen deze patronen (en hun uitvloeisel op de individuen) een andere betekenis en lading. Ofwel, datgene dat eerst als negatief bestempeld en geladen werd, dat blijkt een onuitputtelijke inspiratiebron te zijn. De pijn is het waard geweest. En de bewegingen van de individuen kunnen alleen maar geëerd en gerespecteerd worden, juist door hen die daarmee benadeeld zijn of nog elke dag mee van doen hebben. Het jezelf weten als product van ieder en alles dat je voor is gegaan en het jezelf zien als doorgeefluik en representant van datgene dat je kent, dat is waar de herhaling van zetten geaccepteerd en in liefde bezien kan worden. Daarmee valt alles wat in het hier en nu beleefd wordt samen met alles dat reeds beleefd is, wat weer op diens beurt exact samenvalt met datgene wat nog gaat komen. Door eenieder gekleurd en ge-energetiseerd zijn die bewegingen, als ware we de getuigen van een kleurrijk schouwspel, waarin jouw stempel, met jouw begrip en levensvorm op die bovenmenselijke uiting van intergenerationele patronen, drukt. Daarmee vallen heden, verleden en toekomst als in een eindeloze kettingreactie samen. Dat te ervaren in een opstelling geeft een afdruk in het lichaam, welke niet vergeten kan worden en meegedragen zal worden in het hele leven, bewust of onbewust. Daar zijn geen woorden voor. En daar zijn geen woorden voor nodig. Dat spreekt voor zich. Dat vanzelfsprekende ervaren en omarmen is iets rijks dat onbeschrijfelijk gaaf is. Je voelt tot in het diepste van je leven hoe jouw levensweg samenvalt met de levensstroom waarin je geboren bent. Je hoeft niet langer tegen de stroom te vechten. Je zwemt niet langer tegen de stroom in. Je geniet van de energie en laat je meevoeren op de rivier waar jij onderdeel van bent. Daarin komt moeiteloosheid niet alleen om de hoek kijken. Sterker nog: moeiteloosheid is een fundamenteel onderdeel van jouw bestaan geworden. Dat is voor velen van ons een confronterende ontdekking, maar, eens daar aangekomen, wat een verademing! Los van het verdriet en de pijn en de machteloosheid –die we allen zo goed kennen–, ontdekken we dat de wereld in haar beslotenheid dichterbij de maakbaarheid ligt dan we vanuit egoïsme ooit zullen kunnen beleven. Wie zichzelf loslaat ontdekt zichzelf in elke ademhaling, in elk contact en in elke lichaamservaring. Het hier en nu is het hier en nu dat altijd is geweest en altijd zal zijn.

Wil je meer weten? Neem dan contact met me op via 0616261381 of oscar@westravanholthe.com. Ik doe individuele begeleiding met familieopstellingen alsook zakelijke cultuurscans in het bedrijfsleven.