Ben jij een systemisch leider? De vier kern-competenties die je niet mag missen.

Ben jij een systemisch leider? Deze vier kerncompetenties mag je niet missen.

Binnen organisaties is een grote behoefte aan het daadwerkelijk doorzien van de onderliggende sociale dynamieken van het werk. Immers, daar loopt het telkens weer op vast, nietwaar? Het is niet de inhoud maar het relationele contact waar de verwondingen worden opgedaan. En wanneer aan die psychologische laag structureel geen ruimte wordt gegeven, dan verankert dat zich vervolgens in het sociale weefsel van de organisatie. Een slimme leider kijkt verder dan zijn invloedssfeer of de mens, maar staat juist in contact met de oorsprong en de bestemming van het geheel der dingen. Hier benoem ik een aantal kerncompetenties die ik steeds weer zie terugkomen in mijn coachpraktijk. Waar let je al op? Waar kan je nog aan sleutelen?

1. Je kent je eigen emotionele drama.

De eerste vaardigheid van een systemisch leider is het hebben van een gewoonte voor het behoud van de eigen, innerlijke, emotionele ruimte. Wat ik hier bedoel is dat je voortdurend in contact staat met het leven. Je bent voortdurend afgestemd met wat in jou leeft, maar ook wat er in de ander leeft. Met die energie werk je heel erg bewust. Je ontwikkelt jezelf als steeds groter wordende container waarin de bandbreedte van menselijke emoties een plek heeft. Dat betekent dat je als leider in contact staat met je eigen gevoel, met je eigen angst, je eigen boosheid, je diepste verdriet, maar ook met je vrolijke levensgeluk. Op het moment dat je een verbod hebt op één van die basisemoties, waaronder ook walging en teleurstelling vallen, op dat moment ben je beperkt in het zien van de realiteit en in het interacteren daarmee. Ofwel, hoe meer zelfkennis je op emotioneel gebied hebt, hoe meer opties je hebt om je leven vorm te geven. Bovendien word je met bewustzijn hierop ook niet zomaar ingezogen in anderman's persoonlijk drama.

2. Je bent eerlijk over je onredelijkheid.

De tweede kerncompetentie van een systemisch leider is het aan kunnen gaan van (h)eerlijke relaties. In de essentie gaat het erom dat je weet hoe jouw familiegeschiedenis de huidige dynamiek in jouw liefdesleven, maar ook de band met je collega’s, vormgeeft. De vraag is: Hoeveel van datgene waarvoor je gevoelig bent geworden uit jouw achtergrond, breng je in? Het gaat hier om het spanningsveld tussen het inbrengen van je potentie (als in het uiten van jouw waarheid, wat het risico van afwijzing met zich meebrengt) versus het gevaar van diskwalificatie van jouw inbreng (omdat het bijv. niet professioneel wordt geacht je boosheid, frustratie of verdriet op het werk in te brengen). Waar breng je wat wel en niet in? En wanneer doe je dat? Wanneer voel je je veilig en wat doe je als je je structureel onveilig voelt? Spreek je dat dan uit? En hoe kan je datgene –waarin je getriggerd wordt– herformuleren zodat de onderliggende behoefte als vanzelf boven komt drijven? Het gaat er in deze gewoonte dan ook om dat je eerlijkheid uitnodigt door jezelf te laten zien. Hoe transparant ben jij naar collega’s? Ook al wordt jouw openheid soms misbruikt, echt wederzijds contact is alleen op die ene kwetsbare plek mogelijk. Anders blijf je zomaar hangen in het “volwassen kind” dat de bevestiging zoekt bij collega's, als ware deze onze plaatsvervangende ouders die eindelijk erkennen dat ze trots zijn op hun “knappe kind”. Als systemisch leider neem je de verantwoordelijkheid voor je "onvervulde verlangens" uit het verleden. We zijn nu onze eigen ouders. We zijn goudeerlijk over onze onredelijkheid. Ook al blijft het super-verleidelijk dat "lastige" deel van onszelf uit te besteden (vooral als collega's zich daarvoor beschikbaar stellen), je balanceert je mens-zijn en je professionaliteit. Waar vallen die samen?

3. Je doorziet sociale groepsdynamieken.

De derde kwaliteit van een systemisch leider is het kunnen opmerken van steeds weer terugkerende patronen en zwarte vlekken binnen de sociale groepen waarvan je deel uitmaakt. Het gaat hier om het energetisch kunnen voelen van de disbalans in je omgeving. Wat zijn de informele principes die hier gehanteerd worden? Je voelt haarfijn aan op welke onderwerpen spanning zit. Waar zitten de culturele beperkingen hier om verder te komen? En waar is ruimte om het spel te breken? Welk leidend principe overheerst –ook al is het duidelijk dat er grote aantal van de leden eronder lijden? Hoe speel je mee maar raak je jezelf er niet in kwijt? Wat is de oorsprong van de competitie tussen afdelingen? Waar komt de roep voor reorganiseren toch steeds vandaan? En wat gebeurt er als je improviseert of niet langer mee doet aan het toneelspel? Wie of wat wordt niet gezien? Wat is er uit balans? Wie zwemt tegen de stroom in? Naadloos benoem je waar je flow ervaart. Je overziet het speelveld. Welke blinde vlek van de organisatie viert hoogtij?

4. Je handelt vanuit je dienende plek.

De vierde kwaliteit van een systemisch leider gaat over hoe je vanuit welke plek de leiding neemt. Wanneer volg je wie? En wanneer sta je op en verword je tot de spreekbuis van de collectieve ziel? Je vertrouwt je impulsen. Niet langer handel je vanuit dwangneuroses, uit verdediging of vanuit een trauma-deel. Je weet wat en wie je hoe dient. Voor welke eigen, familie en organisatiepijn breng jij een stukje heling? Door het zichtbaar maken van onderliggende onbewuste en intergenerationele sociale patronen verreik en verdiep je je werk. Met dat kader doe je ook recht aan de mensen met wie je werkt. Je ziet jezelf als een schakel die het verleden, het heden, maar ook de toekomst met elkaar verbindt. Vanuit het hier en nu zoek je naar mogelijkheden om met de spanning van het grotere collectieve systeem om te gaan. Je weet hoe je de emotionele shocks en risico-variantie kan opvangen. Wanneer ben je een boom? Je bent standvastig en houd voet bij stuk. Wanneer ben je als de wind en vogels? Je brengt verassingen en spontaniteit of een heel nieuw perspectief. Wanneer ben je als een steen die de confrontatie aangaat? Wanneer ben je als water en vis: je zet je emotie en je gevoel afgestemd op wat speelt in? Je hebt op jouw plek een voor jou werkbare manier gevonden om met pijnlijke of confronterende dynamieken om te gaan die onder operationele praktische vraagstukken ligt. Je doorziet de liefde en loyaliteit van tegendraads gedrag van collega's. Je ervaart doelgerichtheid met openheid en flexibiliteit om om te gaan met wat zich onderweg aandient.

N.B. Ik word veel gevraagd om mijn perspectief op organisaties te geven. Nodig mij gerust eens uit in je team, departement of bij je bestuursvergadering. Wat ontdek jij over jezelf met de systemische bril op?

DIRECT AAN DE SLAG?

E-mail me op oscar@westravanholthe.com of bel en/of whatsapp me direct op +31 (0) 616261381.