De vier meest hardnekkige denkbeelden waar een systemisch leider zonder schroom aan voorbij kijkt.

De vier hardnekkigste denkbeelden waar een systemisch leider aan voorbij kijkt.

Vaak groei je binnen een organisatie naar de top omdat je inhoudelijk supersterk bent. Jij regelt het wel. Jij weet van aanpakken. De paradox is dat je, hoe meer je aan de top zit, des te minder je vakinhoudelijk bezig bent. Er horen andere verantwoordelijkheden bij jouw plek. Er wordt als mens iets anders van je gevraagd. Jouw gedrag wordt uitvergroot en gespiegeld. Jouw denkkaders kunnen bestaande problemen versterken, verergeren, of juist smoren. De vier meest hardnekkige denkbeelden die ik tegenkom in mijn systemische coachpraktijk benoem ik in dit artikel. Van welke heb jij afstand te nemen? Welke heb je te onderzoeken?

1. Voorbij het individuele perspectief.

Verandering gaat niet enkel om het individu. Sterker nog, de dynamieken gaan vaak veel verder. Wie kent het niet meegesleept te worden in het drama, de hektiek, of afgestomptheid van de organisatie? Je hebt als veranderkundige of verantwoordelijke voor het transformatieproces binnen jouw organisatie dan ook vaak te maken met krachten buiten jouw invloedssfeer –politieke spelletjes, energielekken op bepaalde mensen en (on) voorspelbare koerswijzigingen. Daarnaast komt de verandering bij iedereen nét weer wat anders binnen. En wat kan je doen aan die hardnekkige patronen die zich blijven herhalen binnen de organisatie?

2. Voorbij luchtkastelen en normen.

Systemisch leiderschap gaat over het sociale systeem dat verantwoordelijk is voor behaalde resultaten, los van de processen en KPI’s. Het sociale systeem balanceert en spiegelt datgene dat in de organisatie niet functioneert. Dit kan dynamiek zijn vanuit de historie van de organisatie (Welk trauma verbindt ons op een onbewuste laag? Vanuit welke intentie is deze organisatie opgetuigd?) maar kan ook in de toekomst liggen (Waar verlangen we collectief naar maar zijn we doodsbang voor wanneer we in de buurt komen? Welke loyaliteit doorbreken we nu?). Heel simpel gezegd gaat systemisch leiderschap erom te herkennen waar je persoonlijk verantwoordelijkheid te nemen hebt en te doorzien wat jou aangaat, maar ook juist dat je de wisselwerking met het grotere veld snapt. Doorzie jij het collectieve en het sociale weefsel van patronen? Beweeg jij daarin mee? En wanneer stuur je daadkrachtig bij? Systemisch leiderschap gaat dus voorbij het reguliere “definiëren van een gemeenschappelijke visie, missie, waarden en strategie”. Het gaat er niet om hoe het “zou moeten zijn” maar “zoals we het nu beleven”. Vanuit die klei bewegen, dat doen systeem-snuggere leiders. In tegenstelling tot de luchtkastelen die veel consultants hen voorhouden, systemische leiders zijn verbonden met het verleden, heden en de toekomst. Alles en iedereen komt tot diens recht.

3. Voorbij lineaire tegenstellingen.

Het is bijna paradoxaal om kerncompetenties te benoemen. Immers, de waarde van het ene wordt altijd bepaald in relatie tot het andere. Met wie praat je? Waarover? Je mond houden kan soms heel verstandig zijn, terwijl dit op andere momenten juist datgene is dat niet gepast is. Wie wordt in dat geval overgeslagen en niet gehoord? Wanneer zit je in een overlevingsmechanisme vast? Wanneer ben je zó geraakt dat je als een klein kind vanuit je trauma handelt? En wanneer zit je in een volwassen, verantwoordelijk, maar ook in een speels en gezond deel? Als systemisch leider kijk je voorbij tegenstellingen als goed/fout, groot/klein, meer/minder. Je ziet dat alles wat is het enige had kunnen zijn. Immers, de oplossingen van gisteren zijn de problemen van vandaag. Circulair bevragen wat er gebeurt, dat is waar je jezelf voortdurend in uitdaagt. Je doorziet dat niet alles rationeel is maar juist gestuurd wordt door emotionele, psychologische en relationele processen. Je bent voortdurend onderweg naar de waarheid zoals deze zich ontvouwt aan jou en de ander.

4. Voorbij vluchtige oplossingen.

Allemaal zijn we op zoek naar erkenning van onszelf. Wat kan ik hier doen waardoor ik gezien wordt? Wat levert hier eeuwige roem op? In elke groep zijn er andere vormen van geweten actief. Waar je op de ene afdeling juist wordt geprezen wordt om het ene, word je bij de andere om precies dezelfde maatregel verguisd! Naar wie of wat luister je? Aan wie of wat ben je loyaal? En wat als we erachter komen dat –wat we ook proberen– dat we ons neer te leggen hebben bij de grotere beweging van de organisatie en de maatschappij waarbinnen deze haar bedding vindt? Wat als we zonder praten, brainstormen, en hard te werken, kunnen weten wat nodig is? Wat als verandering helemaal niet duur hoeft te zijn omdat we in contact staan met wat er daadwerkelijk speelt? Wie snel thuis wil zijn moet de ambitie opgeven te winnen. Sterker nog, wie zich neerlegt bij diens deemoedigheid, zonder daarmee bij de pakken neer te zitten, voor diegene opent de wereld zich en een oneindigheid aan mogelijkheden. Het durven toegeven dat je het "nu even niet weet" en dat je "heel hard de verkeerde kant kan opwerken", dat is systemisch leiderschap. Het oervertrouwen op te bouwen dat de oplossing zich altijd aandient, dat gun ik iedereen. Elke dag opnieuw.

N.B. Ik word veel gevraagd om mijn perspectief op organisaties te geven. Nodig mij gerust eens uit in je team, departement of bij je bestuursvergadering. Wat ontdek jij over jezelf met de systemische bril op?

DIRECT AAN DE SLAG?

E-mail me op oscar@westravanholthe.com of bel en/of whatsapp me direct op +31 (0) 616261381.