Wanneer en waarom systemische relatietherapie? De vier belangrijkste redenen op een rijtje.

Wanneer en waarom relatietherapie? De vier belangrijkste redenen op een rijtje.

De perfecte relatie bestaat als je beiden bereid bent elke dag weer voor elkaar te kiezen. Immers, “zodra je dat niet ook rationeel doet, dan staat verwijdering op de loer”, aldus systemisch coach Oscar Westra van Holthe. “Je kan een relatie zien als een business. Werk je erin of eraan? Ben je voortdurend bezig met alle praktische dingen die moeten gebeuren (kinderen ophalen, klusjesbedrijf regelen, vakantie uitzoeken) of heb je ook tijd voor een goed gesprek met elkaar?” Relatietherapie kan je zien als een soort opfriscursus mensenkunde. “Uit elkaar gaan is vaak een te makkelijke weg. Het staat ieder vrij voor die optie te kiezen natuurlijk, maar dat kan alleen als je hebt uitgezocht wat jullie in eerste instantie heeft samengebracht.” aldus Oscar. Lees hier wanneer en waarom koppels, getrouwde stellen –alsook zakelijke partners– voor een systemisch coachtraject met hem kiezen. De vier belangrijkste redenen zetten we hier op een rijtje.

Oscar Westra van Holthe Blockbusters systemic modeling consultancy family and organizational constellations

1. De problemen stijgen boven je hoofd uit. Dit valt zo niet langer vol te houden.

In elke relatie ontstaan hardnekkige patronen. Gezond zijn de gedragingen waarvan je beiden beter wordt of je je oprecht beter van voelt. Halen jullie nog het beste bij elkaar naar boven? Of triggeren jullie elkaar voortdurend bij het minst geringste? Voel je je vastgeroest en is het leven uit uit jullie relatie? Wanneer je ervoor kiest samen te leven, of dit nu in een familievorm is, met of zonder kinderen, je creëert samen een nieuwe werkelijkheid waarin je wil of denkt te willen leven. Vaak, echter, ontstaan problemen omdat we ons eigen persoonlijk maar ook de normen en waarden van onze familie van herkomst meenemen. En die familiesystemen clashen nog wel eens. En goed ook. “Dat is toch normaal?!” heb je jezelf vast wel eens horen zeggen! Wanneer de dynamiek niet meer doorbreekbaar lijkt, bijvoorbeeld met emotioneel en fysiek geweld in de relatie, dan is er vaak een herhaling van zetten in de dynamiek van elkaars familiesystemen. Onbewust haken die op elkaar in. Slaat je vriend je? En had je niet ook toevallig zo’n vader? Of heeft je vriendin psychische problemen? Was je moeder ook niet zo? Wanneer we ons van deze herkenningspunten en patronen uit onze (vroege) jeugd en familiegeschiedenis niet bewust zijn, dan zoeken we voortdurend dezelfde her-traumatiserende werksituaties én partners uit. Die onderstroom bepaalt dan je reilen en zeilen. Natuurlijk is het niet allemaal drama. Het kan ook zijn dat je een baas treft die je ziet, ondersteunt en oprecht aanmoedigt. Dan kan het zijn dat je in die werkrelatie eigenlijk iets aan het helen bent; er iet uit haalt dat je bij je ouders nooit kreeg. Soms kan het ook de uitkomst zijn dat “de problemen wel meevallen” en dat jullie goed op weg zijn om de intergenerationele lijnen van trauma oprecht te doorbreken. Met een systemische coach kan je met elkaar geschiedenis schrijven. Vreemde ogen dwingen bovendien. Dat zie je bij kleine kinderen, maar ook bij grote "volwassen kinderen". De hamvraag is: Zijn de problemen die jullie hebben onoverkomelijk of is de liefde en de wederzijds empathische ruimte groot genoeg hier samen met elkaar in op te trekken? “Je hebt regelmatig de balans op te maken.” aldus Oscar. “Dat doen bedrijven ook elk jaar. Vandaaruit zie je of er iets veranderd moet worden of dat de ingeslagen koers de juiste strategie blijkt te zijn. Heel erg zakelijk eigenlijk. Best raar dat we dat niet ook periodiek met onze partner doen.”

2. Wanhopig -als een kind- zoek je naar een oplossing en handelingsperspectief.

Vrouwen bellen mij het vaakst.” aldus Oscar. “Ze willen graag een oplossing voor hun kind.” Zijn ogen fonkelen. “En daarmee bedoelen ze, hoe raar dat ook klinkt, vaker hun man dan hun kind zelf.” Hoe ga je om met het hebben van een partner die nog liever zwijgt dan dat deze het sudderend conflict aangaat? Hoe ga je om met “verboden onderwerpen” in de relatie? Hoe ga je om met “hij of zij die niet genoemd mag worden”? Geheimen trekken alle energie uit een relatie, en dat terwijl je die energie goed kan gebruiken, bijvoorbeeld voor het vormgeven van je carrière en/of het opvoeden van je kinderen. Daarin heb je als ouder beiden een verantwoordelijkheid. Maar ja, hoe ga je om met de individuele lotsbestemming van je kind, zoals die met een handicap, autisme, een reeds jonge acohol of drugsverslaving? “Wat je ook aantreft als ouder, de dynamiek zegt ook veel over jou. “Moeilijk gedrag” van kinderen is immers vaak een spiegel van wat er misgaat in de relatie van de ouders.” Wat zien we als stel over het hoofd? Wat gaan we met elkaar niet aan? “Op het moment dat ouders uit elkaar willen gaan, dan kan een ziekte een hele mooie manier zijn om ervoor te zorgen dat ouders bij elkaar blijven. Psychosociaal en emotioneel gezien heeft een aandoening dan een functie: de familiekern in stand te houden. Dan offert een kind zich als het ware voor dat hogere doel op.” Ook zie je dat de ontwikkeling van “gezonde” familieleden achterblijft. “Omdat die ene broer, zus, ouder, tante zoveel aandacht vraagt, draaide de hele tent vroeger thuis om diegene. Logisch dat je dan gericht bent op je omgeving, in plaats van op jezelf.” Je hebt dan weer te leren dat jijzelf op de eerste plek mag staan. Je hebt te leren dat je de ander niet kán veranderen en dat het óók om jou mag gaan. Hoe verhoud jij je tot het tot nu toe latente gebrek aan aandacht en liefde?” Mag het verdriet en de blijdschap er nu wél samen zijn of nog steeds altijd niet? Mag de wanhoop en het geluk beiden een plekje in jouw hart hebben? “Wie niet langer gefixeerd kan zijn op een ander, bijvoorbeeld omdat het kind uit huis is, die heeft weer naar zichzelf te kijken. En je eigen neus bekijken, dat blijft lastig zonder spiegel. Daar kan een coach wel echt zoden aan de dijk zetten.” In een systemisch coachtraject voor koppels met kinderen zie je dat, zodra de liefde tussen de ouders weer geleefd wordt, dat bepaalde gedragingen van kinderen hun functie verliezen. “Je kan echt niet alles terugdraaien, maar je kan wel, en dat is cruciaal in dit werk, je kind “ontschuldigen” en bedanken voor het laten zien van een voor jou belangrijke levensles.” Dat oprecht doorvoelen, vanuit je volwassen plek, dat is waar de balans weer hersteld wordt, zowel in de relatie, als in de familie, maar ook, en dat is toch echt een bij-effect, naar het kind toe. “Je ziet dat kinderen dan echt razendsnel weer opfleuren. Je vergeet dan heel snel dat ze ooit depressief waren of zelfs zelfmoord of zelfpijnigingsneigingen hadden. Die hoorden namelijk niet bij hen thuis, maar, en dat is wel even wat om in te nemen, bij hun vader, moeder of grootouders.” Het ervaren dat je elkaar helderder kan zien, dat je elkaar wezenlijk anders kan aanspreken, samen op onderzoekstocht bent, even uit de vissenkom, dat is toch wel vaak de grootste winst. En dat geldt voor alle intensieve relaties, thuis, maar ook op het werk.

3. Je bent klaar met de herhaling van zetten. Je wil uit jullie patroon stappen.

Veel stellen of intensieve relaties hebben wel een vaag vermoeden dat iets al vanaf het begin af aan wringt. Soms is het nog onduidelijk en vaag, soms is het patroon al helder. Hoe stap je uit dat energieverlies? Het kan een dynamiek zijn die je op verschillende punten van je leven al bent tegengekomen (in eerdere relaties, thuis en op je werk) maar het kan ook iets overlappends zijn in de verschillende sociale contexten waarin je je begeeft (zowel in de privé-sferen, op het werk, met vrienden, alsook in hobbies). Vanwaar verlies jij toch steeds die interesse weer? Waarom eindig jij altijd maar alleen of ben je altijd maar “de Sjaak”? In het kiezen voor een relatietraject ben je beiden bereid om aan te nemen dat je (ieder voor zich, soms samen, vaker individueel) op een bewustzijnsreis bent. Je bent ook bereid aan te nemen dat je elkaar als een soort van evenbeeld spiegelt. Het lijkt je mooi om samen, als een soort spiegels van elkaar, elkaars getuigen te zijn in het onszelf her-uitvinden. Waar ben ik en is de ander in dit bewuswordingsproces? Hoe verhoud jij je tot de wereld, tot elkaar, tot je werk, tot dat ene project? Je wil, ook al heb je er geen zin in, door de oude pijn, het oud zeer, dat ongetwijfeld met het kijken naar jezelf en elkaar weer naar boven komt. Je wil beiden naar radicale eerlijkheid in de relatie met elkaar streven. Je wil ook de strijd als het ware voor eens en altijd slechten. “Je moet voor goede relatietherapie de relatie op het spel willen zetten ten bate van het grotere ontwikkelingsdoel dat je beiden hebt. Ieder heeft zijn of haar eigen weg te gaan. Je bent bereid los te laten wat je graag in de ander zou willen veranderen. Je bent bereid de wanhoop en de onmacht die daar bij je onder schuilt te dragen. Je bent beiden bereid om afstand van elkaar te nemen, vooral wanneer je super-snel getriggerd wordt door elkaar, dat dat op dat moment nog de enige manier is om van elkaar te blijven houden.” Kan je je eigen pijn herkennen en het verschil tussen die van jou en de ander maken? Hoe voorkom je dat je je identificeert met het trauma van de ander? Hoe voorkom je dat je de dader uit andermans systeem wordt? En hoe kan je vanuit je volwassen stuk blijven uitrijken naar elkaar, in plaats van jouw behoefte op te eisen? “Wat we het meest gemist hebben toen we klein waren is iemand die er voor ons was. Niet om ons te redden, maar iemand die je pijn ziet, ontvangt, als een soort getuige. Dat is wat we in een relatietraject oefenen. Wat heb je los te laten en wat heb je anders te doen? Hoe ziet dat er voor jullie beiden uit dat het werkt?” Je hebt vaak jaren gedaan over het ontwikkelen van bepaalde "stroeve" patronen met elkaar. “Geef elkaar nu ook de tijd dat hoofd-patroon te doorzien, daar een gemeenschappelijk begrip van te krijgen. Geef elkaar de tijd om de spanning van het niet-weten te leren uithouden. Geef elkaar de ruimte in het voorzichtig experimenteren (en falen) met ander gedrag, het (nog heftiger) terugvallen in oud gedrag, om vervolgens het risico te lopen all-in te gaan, als ware het het begin of het einde van de relatie.” Dat proces van elkaar te zien, zonder de ander nog langer te willen redden of “als project” te zien, dat heet volwassen worden in een relatie. “Je dacht elkaar misschien al te kennen, maar door een coachtraject met familieopstellingen leer je elkaar pas écht kennen. Het is niet per se dat het je dichter bij elkaar brengt (al komt dat vaak ook voor) maar het maakt de verschillen in intentie en focus wel duidelijk. De weg die jullie beiden te gaan hebt (samen of niet) wordt kristalhelder. En dat maakt het weer makkelijker om elke dag voor elkaar te kiezen, of even afstand van elkaar te nemen wanneer de ene of de ander “in proces” is en zo elkaar de ruimte te gunnen. Ook maakt het het simpelweg genieten van elkaar ook een stuk eenvoudiger.” Dat weer kunnen genieten van elkaar, dat hoor ik vaak terug. Ook hoor ik terug dat het hebben van een relatie eigenlijk heel simpel is, ook al zit je vaak genoeg vast in de modder. Elk moment weer heb je te kiezen voor welk persoon je wil zijn, in relatie tot elkaar, tot anderen, je werk en de wereld. “Dat je beiden een specifieke gevoeligheid hebt ontwikkeld vanuit jullie beider familieverleden, dat staat vast. De vraag is hoe je daarmee omgaat en of je de oude, onbewuste scripts hun drama wil laten herhalen; of dat je doorvoelt hoe het ook anders kan gaan. Dat het misschien wel anders is. En dat jullie daar beiden invloed op hebben. Elk moment weer.” Alleen al te weten dat je elkaar een verbindende vraag kan stellen in de hitte van de strijd, iets anders kan voorstellen, dat is waar groei en nieuwe dynamieken een kans krijgen. “Pijnlijke dynamiek heeft er lang over gedaan om zich te ontwikkelen. Door je bewust te worden van dat er ook een andere manier is om daarmee om te gaan, daarmee verlicht het je alledaagse ellende. En zo waar, op een gegeven een moment kijk je naar elkaar en dan denk je. “Dat hebben we toch maar weer mooi samen geflikt.” Daarmee “test” je als het ware ook de relatie in het hier en nu met een coachtraject. Het is een soort “bullet proof” maken van elkaars insteek. Zonder wrijving, geen glans. Dat geldt voor stenen maar ook voor goede relaties. “We vergeten nog weleens dat we als mens voortdurend in ontwikkeling zijn. Dat vraagt steeds weer om het herdefiniëren van “het ijkpunt van samenzijn”.” Wat heb ik in deze levensfase nodig om van je te kunnen blijven houden? Waar sta ik in mijn bewustzijn? “Wanneer je met elkaar erachter komt hoe je elkaar in elk moment weer kan vinden, los van de inhoud, dan heb je goud in handen. Dan heb je namelijk geen therapeut meer nodig. En ja, heel eerlijk, dan ben ik, wat mij betreft, geslaagd als systemisch coach. Ook als mens overigens. Dan is geen berg te hoog en geen dal te diep.”

4. Een goede relatie begint bij jezelf. Op stevige grond wil je nu verder bouwen.

Gefeliciteerd! Je wil wat je doet, of dat nu een zakelijke, vriendschaps-, of ouderschapsrelatie is, deze vanaf het begin goed aanpakken. Je wil stevige grond neerzetten. Je wil “vruchtbaar” zijn voor de zaden die je toekomen en aan komen waaien. Je wil een basis in jezelf neerzetten. Je weet dat je een intense relatie met elkaar aangaat, misschien als jonge ouders, misschien als best friends, misschien zelfs als zakelijke business partners. Hoe blijf je trouw aan jezelf en hoe geef je het “samen” vorm? Waar laat je elkaar los en waar houd je elkaar vast? Wat besteed je uit aan elkaar en waar op welk vlak doen jullie een wedstrijdje (bijvoorbeeld wie het beste is, wie ’t meest zielig is, wie ’t beste kan klagen, wie ’t meeste doet in deze relatie en de relatie of het project draagt)? Hoe blijf je trouw aan jezelf terwijl je de business uitbouwt? Wat doen jullie als je niet druk bent? Ga je elkaar lopen sarren/therapieën of zorg je dan juist meer voor elkaar als een team? Wat verbindt jullie buiten het gemeenschappelijk doel dat jullie hebben? Het runnen en groot maken van een business kan ook als het opvoeden van een kind aanvoelen. Dat vraagt veel lef. Het vraagt veel doorzettingsvermogen. “Wat ik zie in mijn praktijk is dat mensen sommige relaties een leven lang meedragen. Denk aan het verliezen vaan een tweelingbroertje of zusje. Denk aan de ouder die vroeg overleden is en het onverwerkte verlies daarin. Denk aan de angst en de kramp die erop zit om dat nog een keer mee te maken die je in het hier en nu vastzet in je spontaniteit.” Kinderen krijgen kan voor sommige ouders als “levenslang” voelen. Positief, dat je het leven hebt doorgegeven en de trots die daarbij hoort. Negatief, dat je wellicht je eigen carrière en droom hebt opgegeven. Hoe neem je dat je kinderen niet kwalijk? En hoe ga je met de pijn om als het kinderen krijgen niet eens fysiek mogelijk is? “Je leert elkaar pas goed kennen wanneer je in een stress-situatie zit. Hoe blijf je dan op je eigen pad? Waarin trek je samen op? Hoe ga je om met de wederzijdse beïnvloeding –pas je je maximaal aan of ga je maximaal je eigen weg? En, vooral wanneer je veel met elkaar bent, versterk je elkaars overlevingsmechanieken, zit je in elkaars trauma-delen te porren, of bekrachtig je elkaars gezonde delen van plezier en zin in het leven? Vullen jullie elkaar aan of ver-vullen jullie elkaar en welke prijs hangt daaraan? “Wanneer je met elkaar in een deels individueel en deels gezamenlijk proces je eigen demonen van vroeger bevecht, de cellulaire neigingen van kramp en blokkades in het lijf aanschouwt, dan verbindt dat jullie ook. Het zorgt voor wederzijds respect, het loslaten van onrealistische wederzijdse verwachtingen en de bereidheid gesar los te laten omwille van het grotere doel – of dat nu kinderen betreft of een zakelijk streven.” Samen kan zodra je twee gezonde individuen hebt, met elk hun grillen, maar wel met redelijkheid over hun onredelijkheid. “Wanneer je samen op pad gaat naar waarachtigheid, dan kan niets anders dan dat je dat met elkaar creëert.” Dat maakt het leven –en ik spreek uit eigen ervaring– zinvol alsook betekenisvol. “Het leven is het waard om ten volle geleefd te worden. Elke dag weer. En met elkaar is dat gewoon echt vele malen leuker.”

N.B. Ik word veel gevraagd om mijn perspectief op relaties te geven. Nodig mij gerust eens uit als begeleider of spreker in je intervisiegroep. Vraag mij als coach en trainer bij je bewustzijns- en veranderings/transformatieprogramma. Wat ontdek jij over jezelf met de systemische bril op?

Wat doe je bij een play-mobil tafelopstelling?

Wat doe je bij een vloerankeropstelling?

Wat doe je bij een familieopstelling?

DIRECT AAN DE SLAG?

E-mail me op oscar@westravanholthe.com of bel en/of whatsapp me direct op +31 (0) 616261381.