Jouw familiedrama de baas in vier stappen.

Je familiedrama de baas in vier stappen: een speedcursus in volwassen worden.

Ben jij je familie liever kwijt dan rijk? Word het leven je al snel teveel? Voel je precies aan wat er nodig is maar ben je een schreeuwende in de woestijn? Iedereen heeft te maken met thema’s, gebeurtenissen of mensen in hun leven waar je maar niet vanaf lijkt te komen. Waaróm trek je steeds weer dezelfde mensen aan? Hoe is het toch mogelijk dat alwéér hetzelfde deuntje klinkt? Is het dan nooít genoeg? Kennelijk niet. Als je steeds weer in vergelijkbare patronen vastloopt, dan heb je iets uit te zoeken. Nee, niet door harder aan de knoop te trekken. Eerder, door juist minutieus al je impulsen, neigingen, behoeftes en bewegingen op te gaan merken. Wie de moed heeft de spaghettikwab van emoties uit te rafelen, die heeft de grootste kans zich te bevrijden van het compulse van autopilot aangenomen en overgenomen lifescripts. Of je nu jong bent of oud, dat uitzoeken werkt bevrijdend. In dit artikeltje leg ik uit langs welke dimensies je kan kijken om jouw familiedrama de baas te zijn. Niet om het weg te drukken. Wel om je ermee te leren verhouden. En dan zal er een moment zijn dat je merkt dat je er minder door geraakt wordt. Je leert de thematiek sneller te herkennen. En omdat je handelingsperspectief hebt kan je er anders mee omgaan. Je haalt jezelf steeds weer terug naar wat er echt speelt in het hier en nu. Niet langer leef je in een fantasie. Je verwelkomt jezelf steeds weer terug in de realiteit. Vol met frisse moed stap je op het leven en de ander af!

Oscar Westra van Holthe Blockbusters systemic modeling consultancy family and organizational constellations

1. Je neemt het gemiste in je opvoeding en het gekregen leven van je ouders aan.

Wie blijft wijzen naar de ouders of naar zijn of haar omgeving, die doet zichzelf tekort. Die ontneemt zichzelf namelijk het geluk van de wereld. In opstellingstaal zeggen we dan: Je word je eigen dader. Immers, je blijft op de kind-plek staan in plaats van dat je in je volwassen stuk gaat staan en daarin de pijn voelt, maar merkt dat je dat overleeft. Dat je dat prima aankan. Je blijft afhankelijk van de omgeving terwijl je allang voor jezelf kan zorgen inmiddels. Door de bal steeds naar anderen te gooien, ontneem je jezelf de kans om dat oude verhaal te ontgroeien en in je eigen leven te gaan stappen. Je herhaalt je kindtrauma. Telkens weer. Wat je te doen staat is dit: Je hebt je je eigen ouder te worden, die voor het innerlijk kind in jou zorg kan dragen. Immers, daarmee schoon je als het ware jouw innerlijke dynamiek, de bugs die daarin ooit opgeslagen zijn door de bril van een kind, op. Ook al blijft het kind in je nog altijd hopen op het krijgen van datgene waar het ooit met zo’n groot tekort heeft moeten dealen, als ware het voor de eeuwigheid, zo betekent volwassen worden het opmaken van de balans. Wat neem ik mee? En wat laat ik achter? Waar houd ik aan vast en wat laat ik los? Wie goed wordt in het zijn of haar verliezen nemen van de te hoge verwachtingen en de realiteit kan omarmen, die wint aan kracht. Wie niet blijft hangen in het verleden, maar er wel in contact mee blijft, die wordt tevreden met het hier en nu. Pijn en geluk vallen dan samen. Zoals Bert Hellinger ooit zei: "Je hoeft niet van je ouders te houden. Je hebt ze wel te respecteren, als is het maar om één heel simpel feit, namelijk dat jij hier op aarde bent." Lukt jou dit? Absoluut de moeite waard.

2. Bewust schakel je tussen jouw rol uit je familie van herkomst en die van nu.

Je doorziet welke plek jou aangeboden werd door je ouders. Ben je goed in het bemiddelen van conflicten en doe je dat veel op je werk? Wellicht ben je als kind al geboren om de relatie met je ouders te redden? Word de pijn of het verdriet in jouw familie niet benoemd? Grote kans is dat jij op de plek van de rouw terecht komt. Dat jij steeds het onuitgesprokene op je werk voelt en benoemt. Jouw welzijn lijkt daarin (zoals altijd, ook nu) niet mee te tellen. Jij doet er niet toe. In situaties waarin ouders hun eigen stukken niet aangaan is niet raar dat je nooit aan je eigen leven bent toegekomen. Immers, je was, met alle liefde die je in je lijf voelt, ingezogen in een grotere boodschap: dat te dragen waar je ouders of de rest van de familie geen zin in had. Ze hebben hun proces met succes uitbesteed. Los van of dit hun bewuste intentie was, jij hebt het in liefde aangenomen. Is iedereen in jouw familie altijd positief? Niet raar dat de andere kant ook belicht wil worden. Dus dat jij altijd kritisch bent. Was iedereen altijd negatief? Niet raar dat jij altijd het zonnetje in huis bent. Immers, als kind komen we op plekken terecht waarmee we de gemoedstoestand in ons gezin in balans proberen te houden. Niet dat dat ons lukt, die taak is namelijk veel groter dan wat wij aankunnen. Echter, we kunnen het proberen, toch? Zodra we weten van onze eerste impuls, kunnen we onszelf stoppen in het aannemen van taken die niet aan ons zijn. Dan zijn we niet langer de hete kastanjes uit het vuur aan het halen voor onze baas (lees: opvoeder, vader of moeder) of collega’s (lees: broertjes en zusjes). Vanuit de wetende plek weten we wat ons dient en houden we ons als schoenmaker bij onze leest. Immers, hoe goed imitaties ook soms zijn, ze zijn het nooit écht. Dus proberen heeft geen zin. Het levert alleen maar gedoe op. Dat geldt voor tassen, maar ook voor mensen. Bovendien hebben we geen ruimte voor onze eigen ontwikkeling. Die komt altijd pas na iemand anders. Na wie eigenlijk? Zodra we onze eigen grenzen en behoeftes respecteren, kunnen we dat ook beter bij anderen. Een goed voorbeeld –als in een coach of mentor– kan ons dan erg helpen. Immers, als je in je emotionele of relationele ontwikkeling op een jonge leeftijd bent blijven hangen (wie is dat niet?), dan is een hand van een aanwezige volwassene heel erg fijn. En nodig. En dat is helemaal niet iets om je voor te schamen. Sterker nog, dat getuigt van moed, lef en kracht. Immers, je geeft jezelf de ruimte de ouder te worden die je zelf nooit hebt gehad.

3. Jouw intergenerationele antennes zet je doelbewust in of schakel je even af.

Iedereen heeft wel een favoriete grootouder, oom of tante. Zonder dat je precies weet waarom heb je een bondje. Een klik. Zonder woorden begrijp je elkaar. Je kent elkaar door en door. En soms heb je dat met wildvreemden. Dan voelt iets (prettig of akelig) vertrouwd. Voor welke thematiek die in jouw familie speelt ben jij gevoelig geworden zonder dat je daar iets voor hebt hoeven doen? Was er veel om verdrietig om te zijn in jouw familie? En wie uitte dat? Waren dat vooral de mannen of de vrouwen? Welk geweld steekt hoe de kop op? Was er sprake van emotioneel of fysiek misbruik? Was het in andere generaties soms gevaarlijk om je uit te spreken tegen "het gezag"? Dan is het niet raar dat daar ook in jouw leven spanning op zit. Misschien zelfs wel een verbod? Wie in een heftig familieveld met veel trauma is geboren (bijvoorbeeld uitmoording in de Tweede Wereldoorlog of gedwongen vlucht vanuit een ander land), die afstammeling heeft vaak een super-vaardigheid ontwikkeld om ver een sociaal organisatieveld in te kijken. Jij voelt wat de onderliggende vraag is die er gesteld moet worden. Dus stel je die. Jij weet als van nature tot de kern door te dringen. Net als vele kinderen met jou heb ook jij simpelweg een systemische gevoeligheid ontwikkeld die verder rijkt dan de gebruikelijke ouder-kind en gezinsdynamiek. Dan lijkt het veel zien eerder een last dan een lust. Immers, je raakt er al snel van overspoeld! Het is immers voor een aantal generaties aan pijn, verdriet, agressie dat je voelt. Hoe zorg je, als je dat ziet, dat je dan geen spreekbuis wordt van anderen die niet voor zichzelf kunnen of weten op te komen? Hoe zorg je dat je jezelf niet identificeert en vereenzelvigt met het lot, de pijn, de gevoelens en de ervaringen van hen die in jouw familiesysteem voortijdig (al dan niet als slachtoffer door bijvoorbeeld familie-uitbating door jouw familie of als gevolg van natuurrampen) zijn heengegaan? Wat niet wil worden gezien in een familie, dat herhaalt zich eindeloos, totdat de emotionele en relationele rouw en lading is doorleefd. Alsof je een grote antenne hebt, gaat jouw alarm voortdurend af bij het minste of geringste onrecht, bij het kleinste teken dat er iemand of iets niet wordt gezien. Al snel ben je anderen aan het redden. Terwijl, en dat is de crux, jij zelf hulp nodig hebt. Immers, hoe blijf je op je handen zitten als je allang ziet wat er mis is? Hoe gun je anderen ook hun leerproces? Hoe verduur je andermans pogingen de thematiek niet of "klunzig" aan te gaan? En hoe houd je jezelf gezond in een getraumatiseerd gezin, in een getraumatiseerde samenleving die wegkijkt van wezenlijke thema’s? Hoe zorg je ervoor dat je niet langer samensmelt met het lot van de zwakkeren in de samenleving? Hoe kan je vanuit eigenheid contact maken, een bijdrage leveren, zonder jezelf te verliezen in het grote drama? En hoe schakel je jouw antenne af wanneer deze veel te scherp staat afgesteld? Hoe draai je de volumeknop naar beneden wanneer er veel te veel binnenkomt, waardoor je zenuwsysteem overspoeld raakt? Hoe laat je het leed en het lot van anderen bij hen? Hoe leer je te stoppen met helpen? Zodra je leert jouw antenne’s aan en uit te zetten, voor wie of welk thema je gevoelig bent omdat deze in je eigen familie nooit zijn gezien, zonder dat je de last overneemt, diegene kan het geweld, de pijn en de lading in de familie gebruiken als inspiratiebron voor het vormgeven van het eigen leven. Het is immers niet alles kommer en kwel. Er zit in jouw familieveld ook veel kracht en talent verborgen. Jij bent immers het resultaat. En daar is heel wat overlevings- en levensenergie in gaan zitten! Wie de tijd neemt de verschillende lagen uit te pluizen, zijn of haar eigen plek weet in te nemen, die merkt dat wat hij of zij ook doet, dat dat als vanzelf komt. Moeiteloos zet je de beste dingen neer, zowel zakelijk als privé. Omdat je in lijn bent met je lot. Jij tekent binnen jouw lijntjes met inspiratie van daarbuiten. Dat vervult. En de rust die over je heen valt is onstuitbaar krachtig. Niets en niemand staat nog in de weg van jouw roeping en lotsbestemming. En daar ervaar jij rust bij. Dit is jouw pad in het grotere geheel. Doordat je jouw familiegeschiedenis kent en jouw plek daarin, weet je nu jouw superskill bewust in of af te schakelen. Jij bepaalt of je er iets mee doet of niet. Jij bepaalt, zonder dat het verwordt tot een kramp en een controle-mechanisme, wanneer je erop acteert of niet. Uit vrije wil stem je af en acteer je voor jezelf in samenspraak met het algemeen belang. Het is nu én de ander én jij. We mogen er allemaal zijn. Jij dus ook. Of je je antenne nu aan of uit hebt. Jij bepaalt. Jij kiest wat jíj aankan.

4. Binnen jouw kunnen en vanuit jouw plek draag je bij aan het grotere geheel.

Je bent klaar met het vechten tegen de familiedynamiek die in jouw familie de boventoon voert. Je geeft "de grote" strijd op. Niet met het idee om in te storten en het op te geven. Nee, om met deemoed jouw lot en bestemming te accepteren. Jij gaat op weg. Vanuit jouw queeste draag jij bij aan het in balans brengen van datgene wat ooit uit balans is geraakt. Maar vanuit bewustzijn. Niet langer vanuit het ogenschijnlijke toeval. Binnen jouw mogelijkheden en vanuit jouw plek onderzoek je hoe je kan bijdragen zodat het én leuk is voor jou én het anderen inspireert om naar binnen te keren, in hun eigen geschiedenis. Met het idee dat ieder de beste versie van hem of haar wordt. Omdat het kan. Niet omdat het moet. Maar omdat we dat willen met elkaar. En omdat we daarvoor kiezen. Vanuit een diep besef voor de tijdsgeest, draag jij jouw steentje bij aan het agenderen van een maatschappelijk thema. Je zet jouw vaardigheden in om aandacht en steun te organiseren voor het bespreekbaar maken van jouw doorleefd (familie) thema. Met jouw bereidheid anderen in dit proces mee te nemen, zonder jezelf te verontschuldigen, inspireer je anderen zich tevens te verdiepen in hun eigen queeste. Je beseft je ook dat het “meer toegang” tot gevoel voor veel mensen ook veel pijn oplevert. Met gedoseerde beetjes weet je de publieke opinie klaar te stomen om de pijn te gaan voelen en te kunnen dragen, zoals jij dat ooit hebt moeten leren. En als je dat doet, en daarin anderen voorgaat, dan ontdek je pas hoeveel liefde en schoonheid er ook voor jou is. En dan komt het moment dat je je beseft wat jouw bijdrage –hoe groot of klein ook– jouw leven heeft gebracht. En dat het het de volle 100% waard was dit leven geleefd te hebben en dat vol in te ademen. Vanuit overgave aan het grotere in het universum, ontdek je hoe je geleid kan worden door een grotere, meer-wetende kracht, die ook voor jou ter beschikking staat. Waar je ook in je leven staat, hoe pijn of zeer het leven ook doet, op het moment dat je daar diep in durft te springen, in dat oer-vertrouwen, het gevoel durft toe te laten –met al haar facetten–, die maakt daarmee de wereld beter. Immers, het is niet nodig dat familietrauma onbewust en ongecontroleerd doorgegeven wordt. Met een vleugje bewustzijn kan het namelijk zijn dat de energie die het kost om de pijn te onderdrukken, dat die vrij komt om compassie en liefde te ontdekken. Want naast de pijn zijn we als mens stevig: we kunnen veel aan. Ook jij. En je kan er ook van leren genieten. Waar ga je te ver dus raak je uit balans? En wat kan je met eindeloos veel compassie aan? Wat kost jou als van nature geen moeite? Waarmee groei jij als mens en hoe geef jij anderen de kans om "spontaan" mee te groeien? Wie dat punt herkent en weet te vinden, die leert er ook steeds vaker langduriger te blijven.

N.B. Ik word veel gevraagd om mijn perspectief op ontwikkeling te geven. Nodig mij gerust eens uit als begeleider of spreker in je intervisiegroep. Vraag mij als coach en trainer bij je bewustzijns- en veranderings/transformatieprogramma. Wat ontdek jij over jezelf met de systemische bril op?

Wat doe je bij een play-mobil tafelopstelling?

Wat doe je bij een vloerankeropstelling?

Wat doe je bij een familieopstelling?

DIRECT AAN DE SLAG?

E-mail me op oscar@westravanholthe.com of bel en/of whatsapp me direct op +31 (0) 616261381.